Bocian Biały w dolinach rzek

Bocian z nadajnikiem, o którym pisaliśmy w kilku poprzednich wiadomościach, niestety nie żyje - zginął w wyniku porażenia prądem na linii elektroenergetycznej w Turcji.

Pod koniec maja, ptak trafił do Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt na Grzędach po interwencji mieszkańców Sztabina, którzy zgłosili do BbPN, że z jednego z gniazd zostało wyrzucone pisklę bociana. W Ośrodku okazało się, że przyczyną wyrzucenia jednego z młodych przez rodziców był fragment sznurka połknięty przez bociana. Sznurek zapewne został przyniesiony przez dorosłe ptaki wraz z pokarmem z łąki lub pola, na którym żerowały bociany. Z powodu sznurka, młody bocian nie chciał jeść i najprawdopodobniej dlatego został wyrzucony z gniazda. W Ośrodku Rehabilitacji Zwierząt usunęliśmy mu sznurek z przewodu pokarmowego. Wówczas bocian odzyskał apetyt i zaczął się prawidłowo rozwijać. Tuż przed uzyskaniem lotności został wytypowany do założenia mu nadajnika, dzięki któremu moglibyśmy poznać jego losy po opuszczeniu Ośrodka. Na początku sierpnia ptak wyleciał z Grząd. Wkrótce okazało się, że dołączył do grupy 7 innych bocianów. We wrześniu przeleciał ponad 1500 km do Turcji. Następnie przez około miesiąc żerował w jednym miejscu, które z danych satelitarnych wygląda na wysypisku śmieci. W październiku zaczął się przemieszczać dalej na południe. Na kilka dni zawitał do Grecji, a potem powrócił do europejskiej części Turcji. Niestety, zaraz po powrocie do Turcji, sygnał wysyłany przez naszego bociana zatrzymał się w jednym miejscu. Gdy zaczęliśmy podejrzewać, że mogło coś się stać z naszym bocianem, skontaktowaliśmy się z ornitologami z Turcji, którzy mogliby na miejscu sprawdzić co się stało. Wczoraj otrzymaliśmy smutną wiadomość o tym, że nasz bocian nie żyje. Zginął porażony prądem.

Ten przykład pokazuje, że dzięki współpracy lokalnej społeczności z BbPN, udało się przywrócić do przyrody młodego bociana, który bez pomocy człowieka nie miałby szans. Niestety, nieszczęśliwy wypadek pozbawił go życia. W ramach realizowanego wspólnie z Polskim Towarzystwem Ochrony Ptaków i Łomżyńskim Parkiem Krajobrazowym Doliny Narwi projektu LIFE "Ochrona bociana białego w dolinach rzecznych wschodniej Polski" prowadzone są prace, które mają na celu zabezpieczenie najbardziej niebezpiecznych dla bocianów elementów sieci elektroenergetycznej. Kolizje z liniami oraz porażenia prądem, to najczęstsza przyczyna śmierci młodych bocianów wkrótce po opuszczeniu gniazda. Apelujemy także, aby sprzątać po sobie sznurki i inne śmieci, które zauważymy w terenie. Są one śmiertelnie niebezpiecznym zagrożeniem dla bocianów, które nie tylko mogą zostać połknięte, ale także mogą się zaplątać wokół nogi bociana odcinając dopływ krwi.

Serdecznie dziękujemy ornitologom, którzy przyczynili się do poznania zakończenia historii naszego bociana, byli to: Ian Harrison z Ornitological Society of the Middle East, Kerem Boyla oraz lokalny ornitolog imieniem Özmen, który dotarł na miejsce (poniżej zamieszczamy zdjęcia jego autorstwa). Oczywiście, dziękujemy także osobom, które poruszone losem wyrzuconego z gniazda bociana ze Sztabina, poinformowały o tym BbPN.

W przyszłym roku planujemy założyć kolejne nadajniki, żeby mieć pełniejszy obraz tego, jak radzą sobie bociany po zakończeniu rehabilitacji w naszym Ośrodku na Grzędach.

Tekst: Łukasz Krajewski (Biebrzański Park Narodowy)

Zdjęcia: OSME

34 1 2

bociekBocian biały, któremu w Ośrodku Rehabilitacji Zwierząt na Grzędach założono nadajnik telemetryczny, doleciał już do Turcji. Ptak trafił do Ośrodka pod koniec maja, jako mały pisklak wyrzucony z gniazda w Sztabinie. Po zakończonej sukcesem rehabilitacji, bocian wyleciał z Ośrodka na początku sierpnia. 12 września rozpoczął wędrówkę na południe. 20 września dotarł do europejskiej części Turcji, gdzie ciągle jeszcze przebywa. W ciągu 9 dni pokonał 1500 km przez Ukrainę, Rumunię i Bułgarię.

Pomimo dużego postępu w migracji, nadal jest mocno w tyle za większością swoich pobratymców. Podczas jesiennej wędrówki większość bocianów mija południowo-wschodnie krańce Europy przed końcem sierpnia. Od połowy września, w Europie pozostają już tylko najbardziej spóźnione osobniki. Ale dotyczy to tylko ptaków z Europy Środkowo-Wschodniej. Rozwijająca się w szybkim tempie hiszpańska populacja bocianów ma odmienne zwyczaje migracyjne. Ptaki te coraz powszechniej żerują na wysypiskach śmieci, które umożliwiają zdobywanie pokarmu przez cały rok. Dlatego coraz większa część tamtejszych bocianów pozostaje na zimę na Półwyspie Iberyjskim, nie oddalając się od gniazd na więcej niż kilkadziesiąt kilometrów.

Z niecierpliwością czekamy na to, co zrobi nasz bocian. Czy pozostanie w Turcji i będzie próbował tam zimować? Czy poleci do Afryki? A jeśli poleci do Afryki, to czy uda mu się przelecieć bezpiecznie przez takie kraje jak Syria, Liban i Egipt, które zdobyły złą sławę w masowym zabijaniu migrujących ptaków. Szacunki BirdLife mówią, że w obszarze Morza Śródziemnego każdego roku ludzie zabijają około 25 milionów ptaków. Najwięcej ptaków ginie we Włoszech, Egipcie, Syrii, Libanie oraz na Cyprze. Zabijane są ptaki należące do różnych gatunków. Od drobnych ptaków śpiewających po największe orły, pelikany i bociany. Ptaki uśmiercane są różnymi metodami. Zgodnie z prawem i nielegalnie. W Internecie można znaleźć relacje np. jak grupa myśliwych w Libanie urządza polowanie na stado bocianów, które zatrzymały się na noc, żeby odpocząć podczas wędrówki. Z wykorzystaniem oślepiającego światła, uzbrojeni w broń strzelecką, zabijają całe stado. Po co? Bynajmniej nie dlatego, żeby zaspokoić głód, ale po to, żeby opublikować na facebook zdjęcia, na których dumnie i radośnie prezentują swoje trofea. W Internecie można znaleźć na ten temat wiele drastycznych zdjęć i filmów, a także petycje wzywające do powstrzymania tej rzezi. Wraz z rozwojem techniki, wzrasta też skala tego zjawiska. Dla wielu migrujących gatunków ptaków, nielegalne polowania stają się jednym z najpoważniejszych zagrożeń. Ofiarą myśliwych/kłusowników padają nie tylko gatunki pospolite, ale także te najrzadsze. Pamiętacie jeszcze Bruzdę? Oby nasz bocian miał więcej szczęścia.

Tekst Łukasz Krajewski, Biebrzański Park Narodowy:

1. News o małym pisklęciu bociana w Ośrodku Rehabilitacji
https://www.biebrza.org.pl/redir,index?wiecej=3004&wiecej_news=1

2. Poprzednie newsy z danymi z nadajnika
https://www.biebrza.org.pl/redir,index?wiecej=3051&wiecej_news=1
https://www.biebrza.org.pl/redir,index?wiecej=3094&wiecej_news=1

3. Informacje o rzezi ptaków w regionie śródziemnomorskim na stronach BirdLife International
http://www.birdlife.org/africa/news/stopping-bird-killing-mediterranean

4. Informacje o zastrzelonym orliku grubodziobym "Bruzda"
http://orlikgrubodzioby.org.pl/artykul/orlik-bruzda-zastrzelony-w-czarnogorze

Uczestnicy wizyty studyjnej razem z przedstawicielami BTOPW ramach zadania F.4 „Tworzenie sieci z innymi projektami” zorganizowaliśmy pierwszy wyjazd studyjny do Bułgarii. Wyjazd odbył się w dniach 25-30 września, wzięli w nim udział pracownicy PTOP – 6 osób oraz Biebrzańskiego Parku Narodowego – 1 osoba i Łomżyńskiego Parku Krajobrazowego Doliny Narwi – też jedna osoba.

Pierwszy wizytowany przez nas projekt to „Life for the Burgas lakes” realizowany w okolicy miasta Burgas, na wybrzeżu Morza Czarnego przez Bułgarskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. W tym obszarze znajdują się rozległe, płytkie laguny, które stanowią bardzo ważny punkt odpoczynku dla 1,5 mln ptaków migrujących, co roku przelatujących nad tym obszarem w drodze na południe. Na tym obszarze można zaobserwować 333 z 420 gatunków widzianych w Bułgarii. W projekcie tym min. zabezpieczono przed kolizjami linie energetyczne, zadanie jest analogiczne do działań realizowanych w naszym projekcie bocianowym.
Strona projektu: www.burgaslakes.org, LIFE08NAT/BG/000277.

Kolejny projekt, który odwiedziliśmy to „Life for safe grid” prowadzony przez firmę EVN, która jest producentem i dostawcą energii elektrycznej. Głównym celem projektu jest również zabezpieczenia linii energetycznych przed kolizjami. Gatunkiem priorytetowym jest tutaj orzeł cesarski, ptak szczególnie narażony na zderzenia z tymi urządzeniami. Populacja orła to 29 par w całej Bułgarii i w ramach programu LIFE jest to kolejny projekt prowadzony na terenie Bułgarii, którego celem jest ochrona tych ptaków. Mieliśmy wielkie szczęście, że udało się nam zobaczyć dwa osobniki! Pracownicy EVN, nasi przewodnicy w terenie, widzieli te ptaki jedynie kilka razy.
Oficjalna strona projektu: www.lifeforsafegrid.bg, LIFE12 NAT/BG/000572.

Trzeciego dnia spotkaliśmy się z przedstawicielami Fundacji na rzecz Bioróżnorodności Bułgarii (Bulgarian Biodiversity Foundation) w celu zapoznania się z projektem „Salt of Life”. Zadanie to jest realizowane na terenie jednej z lagun, o największym zasoleniu wody – pow. 22%. W miejscu tym część wody zamknięta jest specjalnymi drewnianymi przegrodami w zbiorniki, z których pozyskuje się sól spożywczą. Fundacja remontuje system tych przegród oraz odbudowuje kanały odprowadzające wodę deszczową tak by zachować ten unikalny w skali europejskiej ekosystem. Na tym terenie chroniony jest w szczególności szablodziób, my mieliśmy przyjemność zaobserwowania tam również grupy flamingów, pelikanów kędzierzawych oraz kilkutysięcznego przelotu ptaków drapieżnych, w tym ponad tysiąca orlików krzykliwych, podczas godzinnej obserwacji.
Strona projektu: www.saltoflife.biodiversity.bg, LIFE11 NAT/BG/000362.

W ostatnim dniu naszej wyprawy do Bułgarii odwiedziliśmy bocianią wieś Belozem, położoną w środkowej części kraju. Wieś otoczona jest rozległymi równinami z polami uprawnymi, krajobraz ten różni się bardzo od podmokłych łąk, miejsc żerowania bocianów białych w PN-Wsch. Polsce. Znakiem firmowym Belozem jest budynek szkoły podstawowej położony w centrum wsi, na którego czerwonym dachu znajduje się kilkanaście gniazd. Najwidoczniej dyrekcja szkoły od wielu już lat troszczy się o zachowanie populacji bocianów ponieważ na dachach innych budynków, w tym również domów prywatnych krytych czerwona dachówką nie znaleźliśmy ani jednego gniazda. Pojedyncze gniazda umiejscowione są na słupach energetycznych i na wieży cerkwi. W miejscowości Belozem odbywa się co roku festiwal poświęcony bocianom białym.
Więcej informacji o tym wydarzeniu znajdziecie tutaj: http://www.greenbalkans.org/bg/XII_Festival_na_Beliya_shtyrkel_s_Belozem_13_may_2017_g_-p6341-y2017.

Zadanie zrealizowano w ramach projektu „Ochrona bociana białego w dolinach rzecznych wschodniej Polski” LIFEciconiaPL LIFE15 NAT/PL/000728 współfinansowanego przez Komisję Europejską ze środków programu LIFE oraz Vogelschutz Komitee e.V.

00Bociany opuszczają nasz kraj. Z dnia na dzień jest ich coraz mniej. To dobry czas na podsumowanie minionego sezonu.

W pierwszej połowie lipca w północno-wschodniej Polsce na terenie 9 obszarów Natura 2000 skontrolowaliśmy ponad 2228 gniazd bocianich! Pośród nich 1628 była w tym roku zajęta przez pary, które przystąpiły do lęgów. Niestety, nie wszystkim udało się wyprowadzić młode. Dokonało tego 1415 par, które odchowały łącznie 3516 piskląt. Statystyczna para wyprowadziła zatem 2,1 młodego. Jest to dobry wynik dla populacji tego gatunku pozwalający na zachowanie stabilnej populacji.

Badania prowadzone w Polsce pokazują, że ok. 4% młodych zginie tuż po wylocie z gniazda. Główną przyczyną tego zjawiska są kolizje z liniami sieci elektroenergetycznej i porażenie prądem. To dlatego opracowaliśmy specjalne zabezpieczenie, które w szybki, prosty i tani sposób, eliminuje to zjawisko. Będziemy jeszcze o tym pisać.

 

ptoplogoInformowaliśmy o założeniu dwóm młodym bocianom, które trafiły do Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt na Grzędach, nadajników umożliwiających śledzenie ich losów. Zapraszamy do lektury artykułu Łukasza Krajewskiego opisującego pierwsze podróże jednego z nich.

 

Czerwiec to w naszym Parku czas spotkań dzieci z bocianem. Służy temu stworzona w ramach projektu „Ochrona bociana białego w dolinach rzecznych wschodniej Polski” LIFE15/NAT/000728 edukacyjna ścieżka zmysłów o nazwie Klekotek.
Jedyna taka ścieżka na terenie kraju dedykowana specjalnie dla Łomżyńskiego Parku Krajobrazowego Doliny Narwi. Została zaprojektowana w taki sposób, aby oddziaływać na zmysły pozawzrokowe w większym stopniu niż to zwykle dzieje się w życiu codziennym. Tematem przewodnim ścieżki jest życie bociana białego oraz innych gatunków zwierząt powiązanych z jego siedliskiem. Ścieżka jest podzielona na część edukacyjną i zmysłową, dzięki niej każdy uczestnik zajęć ma okazję poczuć się jak prawdziwy odkrywca przyrody.
Na początku ścieżki na uczestników wycieczki czeka Klekotek, który na powitanie wydaje głośne kle kle kle i informuje wszystkich uczestników, że czas na spotkanie z przyrodą, a czekają na nich nie lada zadania. Cała wędrówka jest pod znakiem zagadek i wielu zręcznościowych zadań. Naturalne materiały, z których jest zbudowana pozwalają z pomocą wyobraźni przenieść się do świata natury.
Babie lato, żeremie, wąż, bagnisko, fotościanka to tylko część zadań jakie czekają na naszych młodych odkrywców zatem zapraszamy do zwiedzania. W galerii załączamy tylko namiastkę tego co znajduje się na ścieżce, aby nie odkryć przed wami wszystkich kart.

Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi

Ścieżka edukacyjna „Klekotek” została wybudowana w ramach projektu „Ochrona bociana białego w dolinach rzecznych wschodniej Polski”, finansowanego przez Komisję Europejską z Instrumentu Finansowego dla Środowiska LIFE oraz Vogelschutz-Komitee e.V.oraz przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Białymstoku.

W ramach projektu ochrony bociana białego finansowanego ze środków Life, w celu zrekompensowania utraconych miejsc gniazdowania wróbli i mazurków postanowiliśmy pod każdym przeniesionym gniazdem montować 3 skrzynki lęgowe. Skąd ta liczba? Otóż kilka lat temu przeprowadziliśmy badania zasiedlenia gniazd bociana białego przez inne gatunki ptaków i okazało się, że ich głównymi mieszkańcami są wróble, mazurki i szpaki. Na jedno gniazdo przypadało średnio 3,5 pary. Pod koniec marca skontrolowaliśmy kilka z tych budek. Bocianów jeszcze nie było na gniazdach, ale wszystkie skrzynki miały już swoich lokatorów! Potwierdza, to, że jest to potrzebny i ważny element ochrony tych drobnych ptaków wróblowych. Zjawisko to zamierzamy zbadać dogłębniej.

1234

Busowe_Lapy__Rozan1Busowe_Lapy__Rozan2Busowe_Lapy__Rozan3Busowe_Lapy__Rozan4Busowe_Lapy__Rozan5Busowe_Lapy__Rozan6Busowe_Lapy__Rozan7
Buslowe_lapy_GoniadzBuslowe_lapy_Goniadz1Buslowe_lapy_Goniadz2Buslowe_lapy_Goniadz3Buslowe_lapy_Goniadz4Buslowe_lapy_Goniadz5Buslowe_lapy_Goniadz6Buslowe_lapy_Goniadz7

ogolW trakcie pisania projektu ochrony bociana białego do funduszu LIFE uznaliśmy, że niezwykle ważnym działaniem, które musimy zawrzeć w jego ramach, jest przeszkolenie szerokiej grupy interesariuszy, złożonej z pracowników samorządów terytorialnych, zakładów energetycznych, weterynarzy, członków ochotniczej straży pożarnej, ornitologów, czyli osób, które w swojej pracy na co dzień spotykają się problemami związanymi z tym gatunkiem. Aby wiedza zdobyta na tych spotkaniach nie została zapomniana, oraz aby mogła trafić także do szerszego grona odbiorców, podjęliśmy decyzję, że powinna zostać utrwalona, a najlepszym do tego rozwiązaniem jest stworzenie poradnika, zawierającego wszystkie najważniejsze zagadnienia. Jakież było nasze zdumienie gdy okazało się, że takie opracowanie już istnieje! Zostało stworzone w 2012 roku przez naszych przyjaciół z Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”. Po co wywarzać otwarte drzwi. Poprosiliśmy ich o możliwość uzupełnienia i dodruku opracowania, gdyż wydało nam się to najbardziej stosownym i naturalnym rozwiązaniem. Otrzymaliśmy zgodę, za co jesteśmy niezwykle wdzięczni i składamy serdeczne podziękowania.

Poradnik, który udostępniamy na stronie projektu w zakładce WYDAWNICTWA to doskonale napisane kompendium wiedzy, stworzone przez doświadczonych specjalistów: ornitologów, urzędników i weterynarzy, którzy niejednokrotnie łączą te profesje. Gwarantuje to, że przedstawione tematy są szeroko przeanalizowane i zawierają zbiór najlepszych praktyk. Znajdą w nim Państwo wszystko co do tej pory wymagało żmudnego przeszukiwania literatury, Internetu lub potrzeby dotarcia do specjalisty z danego tematu – od budowy platformy pod gniazdo, poprzez pomoc rannych i chorym ptakom, zagadnienia prawne, aż pod zimujące bociany.

Życzymy miłej lektury!

Zespół projektu LIFE

Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Sekretariat PTOP

ul. Ciepła 17 15-471 Białystok tel./fax.: 85 664 22 55, 85 6754862 Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Biuro Regionalne w Olsztynie

ul. Murzynowskiego 18, 10-684 Olsztyn, tel./fax.: 89 533 68 66 Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Gospodarstwo rolne PTOP

Żywkowo 7 11-220 Górowo Iławeckie tel./fax.: 89 761 82 07 Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.