ochrona-ptakow

FOTO 1
Miło nam poinformować, że w dniu 08 września 2021 r. oficjalnie zakończyliśmy projekt „Ochrona ptaków wodno-błotnych w Dolinie Górnej Narwi PLB200007”.
W opisach do kolejnych zdjęć, przedstawimy skrótowe informacje nt. zakończonego projektu.

FOTO 2

Wartość projektu:
Wartość całkowita projektu - 3 696 797,94 PLN
Wartość wydatków kwalifikowanych - 3 679 869,00 PLN
Wartość otrzymanego dofinansowania:
Procent dofinansowania 85%
Wartość dofinansowania z FS - 3 127 888,65 PLN

FOTO 3

Cel projektu:
Misją Towarzystwa i tworzących go ludzi jest szeroko rozumiana ochrona dziedzictwa przyrodniczego, związanego z awifauną. Głównym celem projektu było zachowanie we właściwym stanie ochrony populacji ptaków wodno-błotnych w Dolinie Górnej Narwi poprzez optymalne kształtowanie siedlisk za pomocą wypasu. Realizacja projektu sprzyjała ochronie różnorodności biologicznej – działaniami zostało objętych osiem gatunków ptaków, występujących na obszarze Natura2000

  • Dolina Górnej Narwi PLB200007, dla których stworzono optymalne warunki siedliskowe i żerowiskowe. Ponadto, projektzawierał komponent edukacyjny, dzięki czemu wzrósł poziom wiedzy społeczeństwa, w tym lokalnych mieszkańców, na temat ochrony środowiska i różnorodności biologicznej.

FOTO 4

Otrzymane dofinansowanie przeznaczyliśmy na:

  • opracowanie dokumentacji projektowej (projekty budowlane) dotyczącej:
  • infrastruktury wspierającej użytkowanie łąk: projekt budowlany budowy 6 brodów, projekty remontu czterech odcinków dróg – dojazdów do pastwisk;
  • infrastruktury przeznaczonej dla wypasanych zwierząt, zapewniającej schronienie i dostęp do wody, tj. projekt budowy 5 drewnianych wiat dla zwierząt oraz projekt wykopania 13 wodopojów.

FOTO 5
Zadania realizowane w ramach projektu:
zachowanie i przywracanie wypasu, stanowiące kluczowe zadanie projektu, polegające na organizowaniu wypasu
na terenach nadrzecznych, na których obecnie tradycyjny wypas zanika, bądź jest zastępowany koszeniem mechanicznym.
Aby przywrócić i zachować wypas:

  • przeprowadziliśmy remont ogrodzeń istniejących kwater wypasowych, stanowiących własność PTOP;
  • wytypowaliśmy nowe kwatery wypasowe i wybudowaliśmy nowe ogrodzenia (ogrodzeniami o długości ponad 3000 mb wytyczono pastwiska o powierzchni niemal 200 ha);
  • zawieraliśmy porozumienia o współpracy, gdy grunty nie były własnością PTOP;
  • nawiązaliśmy współpracę z innymi hodowcami bydła i koni i zawarliśmy umowy o współpracy, polegające na udostępnieniu zwierząt do wypasu;
  • zapewniliśmy transport koni na pastwiska i z pastwisk przez wszystkie lata trwania projektu;
  • wybudowaliśmy 6 odłowni dla zwierząt, które bardzo ułatwiły kontrolę nad stadami i załadunek koni/krów;
  • zakupiliśmy przyczepy do przewozu koni i bydła;
  • kupiliśmy i zamontowaliśmy w newralgicznych miejscach fotopułapki, które przyczyniły się do ograniczenia kradzieży infrastruktury (np. elementów ogrodzeń) i monitorowania wypasanych stad.

Prowadzony w ramach projektu wypas koni i bydła przyczynił się do kształtowania siedlisk preferowanych przez ptaki wodno-błotne. Dzięki zgryzaniu przez zwierzęta, ukształtowana została odpowiednia dla siewkowców struktura roślinności, a rozdeptywanie powierzchni gruntu poprawiło warunki żerowania.

FOTO 6
Zadania realizowane w ramach projektu:
prowadzenie nadzoru nad wypasem, czyli sprawowanie opieki nad pasącymi się zwierzętami i infrastrukturą służącą wypasowi. Było to możliwe między innymi dzięki zatrudnieniu:

  • specjalisty ds. wypasu - przez cały okres realizacji projektu;
  • pracowników terenowych - w latach 2017-2019 na okres od maja do października.

Czajka, Bagna Biebrzańskie, 2011
Zadania realizowane w ramach projektu:
monitoring gatunków wskazanych w PZO na całym obszarze Natura2000. Badaniem objęto lęgowe populacje: czajki, rycyka, krwawodzioba i błotniaka stawowego. Prace terenowe przeprowadzono w 2018 roku w celu określenia aktualnej liczebności i rozmieszczenia przedmiotowych gatunków, oceny stanu zachowania ich populacji i siedlisk oraz
zaproponowania skutecznych praktyk ochronnych.

Wnioski z raportu: liczebności przedmiotowych gatunków odnotowane w roku 2018 były najniższe lub jednymi z niższych w ciągu ostatnich trzydziestu lat. Za złą sytuację populacji ptaków siewkowych w OSO Dolina Górnej Narwi odpowiadał szereg czynników, które łącznie mogły wywołać efekt skumulowany. Do głównych czynników, zespół badaczy zaliczył:

  • zanik ekstensywnego użytkowania łąk – zwłaszcza wypasu,
  • zmniejszenie powierzchni i krótkotrwałość zalewów rzecznych w wyniku powstania elementów infrastruktury rzecznej poniżej i powyżej omawianego odcinka,
  • eutrofizację siedlisk,
  • ocieplenie się klimatu,
  • przyśpieszenie i wydłużenie się okresu wegetacyjnego,
  • wzrost presji ze strony drapieżnictwa – zwłaszcza ze strony lisa i norki amerykańskiej.

Na spadek liczebności błotniaka stawowego w dolinie Narwi prawdopodobnie wpłynęły poniższe czynniki:

  • pogorszenie warunków hydrologicznych powodujące przesuszenie trzcinowisk,
  • zwiększona presja drapieżników,
  • zmniejszenie bazy żerowiskowej – m.in. przez spadek liczebności ptaków wodno-błotnych,
  • lokalne zmniejszenie wielkości płatów trzcinowisk w wyniku przywrócenia użytkowania łąk.

Zespół, opracował propozycje działań ochronnych w podziale na następujące zakresy: działania dotyczące ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków; działania dotyczące monitoringu stanu przedmiotów ochrony oraz realizacji celów działań ochronnych, działania dotyczące uzupełnienia stanu wiedzy o przedmiotach ochrony i uwarunkowaniach ich ochrony.

FOTO 8
Zadania realizowane w ramach projektu:
zakup sprzętu do nadzoru wypasu:

  • samochodu terenowego typu pick-up, w którym poprzez montaż rolety i orurowania zabezpieczono przestrzeń ładunkową. Samochód był używany przez personel projektu do monitorowania dobrostanu wypasanych zwierząt, kontroli stanu infrastruktury oraz do realizowania innych zadań związanych z projektem (np. prowadzenie odbiorów prac w terenie, prowadzenie uzgodnień z rolnikami itp.).
  • ciągnika jednoosiowego na gąsienicach z dołączaną przednią kosiarką bijakową. Kosiarka była używana do wykaszania roślinności wzdłuż ogrodzeń elektrycznych. Wykaszanie było zabiegiem niezbędnym do utrzymania ogrodzeń w dobrym stanie technicznym i do zapewnienie ich prawidłowego funkcjonowania i skuteczności (wysoka roślinność, dotykająca stalowych linek pod napięciem, zaburza przepływ prądu, co może skutkować ucieczką zwierząt).
  • przyczepki z najazdami, umożliwiającej transport, a tym samym użytkowanie kosiarki – ciągnika jednoosiowego
  • kosiarki na wysięgniku ramieniowym, która podobnie jak ciągnik jednoosiowy służy do wykaszania roślinności przy ogrodzeniu. Kosiarka na ramieniu, umożliwia pracę w ekstremalnie trudnodostępnych miejscach (np. teren podmokły i grząski, brzegi rzeki, starorzecza, miejsca działalności bobrów z wykopanymi korytarzami), których nie brakowało na obszarze realizacji projektu.

FOTO 9

Zadania realizowane w ramach projektu:

  • budowa infrastruktury do prowadzenia ekstensywnego użytkowania w formie wypasu. Zrealizowaliśmy inwestycje umożliwiające dojazd do łąk i prowadzenie na nich prac, mających na celu utrzymanie otwartego charakteru siedlisk (transport zwierząt przeznaczonych do zgryzania roślinności, wykaszanie niedojadów, usuwanie biomasy i zbędnych zakrzaczeń).

Poniesiono nakłady na:

  • budowa urządzeń hydrotechnicznych – brodów (6 szt.) przez starorzecza i rzekę Narew;
  • remont czterech odcinków dróg o łącznej długości 1 400 m, stanowiących dojazdy do pastwisk.


Wybudowaliśmy także infrastrukturę wspierającą wypas i zwiększającą dobrostan wypasanych zwierząt, czyli:

  • wybudowaliśmy drewniane wiaty dla zwierząt (5 szt.), które stanowią miejsce schronienia przed uciążliwymi owadami niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, a także miejsce dające cień;
  • odtworzyliśmy naturalne zbiorniki wodne – starorzecza (13 szt.), które dzięki łagodnym zejściom pełnią funkcję wodopojów. Wartość dodaną wodopojów stanowi fakt, że stały się one dogodnym miejscem rozrodu dla płazów, żerowania dla niektórych gatunków ptaków i wpłynęły pozytywnie na wzrost bioróżnorodności.

FOTO 10

Otrzymane dofinansowanie przeznaczyliśmy na realizację działań edukacyjno-promocyjnych, tj.:

  • wydanie albumu informacyjno-promocyjnego pt. „Wypas w Dolinie Narwi” gdzie poza urokliwymi zdjęciami ptaków będących przedmiotem ochrony w projekcie, pojawiły się zdjęcia nadnarwiańskich łąk, na których był prowadzony wypas oraz wypasanych zwierząt – koników polskich i bydła rasy polska czerwona i nizinna czarno-biała oraz działań wykonanych w trakcie projektu. Umieszczono w nim także ujęcia okolicznych wsi, urzekających swoją tradycyjną architekturą mieszkalną ze słynnymi otwartymi okiennicami i ujęcia z architekturą kultu religijnego (cerkwie). Fotografie zostały uzupełnione ciekawymi opisami w języku polskim i angielskim, zawierającymi: rys historyczny obszarów na których realizowany był projekt, opisprojektu i działalności PTOP, skrótowy opis gatunków ptaków chronionych w projekcie, oparty o ciekawostkę związaną z danym gatunkiem.
    Posiadamy jeszcze bezpłatne egzemplarze albumu!
  • wykonanie filmu informacyjno-promocyjnego – opis jest zbędny, film można obejrzeć tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=A31__5ykUZ4

FOTO 11

  • organizację 4 wycieczek ornitologicznych. Trasy wycieczek przebiegały przez malowniczą Dolinę Górnej Narwi, gdzie najważniejszymi przystankami były łąki, stanowiące miejsce realizacji projektu. Dodatkowymi przystankami były np. stawy hodowlane w Białymstoku, obóz obrączkarski Akcji Siemianówka i Stacja Terenowa PTOP w Kalitniku, będąca zapleczem technicznym projektu. Podczas wczesnowiosennych wycieczek, uczestnicy podziwiali rozlewiska i stada wielu gatunków ptaków wodno-błotnych, natomiast podczas wycieczki jesiennej, obiektem obserwacji były głównie ptaki migrujące. W każdej z wycieczek brali udział ornitolodzy (pracownicy PTOP), którzy przekazywali uczestnikom ciekawostki na temat obserwowanych ptaków oraz informacje nt. założeń, działań i celów projektu.
  • udział w wydarzeniach (festynach i innych spotkaniach). Personel projektu, odwiedził kilka wydarzeń kulturalnych, organizowanych w miejscowościach położonych na obszarze realizacji projektu, gdzie ustawiał stoisko informacyjno - promocyjne (namiot). Pracownicy promowali tam ekstensywny wypas i ochronę ptaków występujących na łąkach w dolinie Narwi. Najmłodsi, mogli wziąć udział w konkursie rozpoznawania ptaków i wygrać nagrody, którymi były książeczkiedukacyjne o tematyce przyrodniczej. Każdy zainteresowany mógł otrzymać balonik z nazwą projektu, opaskę odblaskową i album. Ponadto pracownicy wzięli udział w innych wydarzeniach, podczas których promowali projekt, były to między innymi: konferencja w Popielnie, spotkania ph. Kawka z mlekiem, zjazdy członków i sympatyków PTOP.
  • wykonanie materiałów promocyjnych: opasek odblaskowych, baloników, roll-upów, namiotu wystawowego,
  • zakup aparatu fotograficznego, który służył tworzeniu archiwum fotograficznego projektu, począwszy od realizacji inwestycji po wydarzenia promocyjne.

FOTO 12

Otrzymane dofinansowanie przeznaczyliśmy na:
prowadzenie monitoringu ornitologicznego i hydrologicznego efektów projektu. Oba monitoringi były prowadzone w trzech kolejnych latach projektu, począwszy od 2017 r. na 2019 r. kończąc. Na podstawie rocznych raportów cząstkowych, powstały raporty końcowe. Ornitologiczny monitoring efektów projektu, był prowadzony na wszystkich powierzchniach poddanych wypasowi (ponad 290 ha) oraz w ich najbliższej okolicy, tj. na odcinku doliny Narwi pomiędzy mostem drogowym na rzece Narew na wysokości wsi Narew, a mostem na wysokości wsi Ploski (Ryboły). Monitoringiem objęto lęgowe populacje derkacza Crex crex, kropiatki Porzana porzana, czajki Vanellus vanellus, rycyka Limosa limosa, bataliona Calidris pugnax i krwawodzioba Tringa totanus. Dane o rozmieszczeniu i liczebności wybranych gatunków wodno-błotnych zbierano podczas 9 kontroli terenowych (w każdym roku prowadzenia monitoringu) w okresie od kwietnia do czerwca. W przypadku ptaków siewkowych kontrole prowadzono w ciągu dnia, zaś w przypadku chruścieli prowadzone były kontrole nocne. Monitoring ornitologiczny, wykazał skuteczność podjętych działań projektowych, a mianowicie stwierdzano, że na kwaterach wypasowych, ptaki siewkowe występowały w wyższych zagęszczeniach niż na pozostałym obszarze, jednakże ogólny stan ochrony siedlisk i populacji w OSOP Dolina Górnej Narwi uznano za wciąż niezadawalający (U1), a w przypadka rycyka ogólny stan ochrony siedliska za zły (U2). Zwrócono uwagę na konieczność poprawy warunków hydrologicznych siedlisk w taki sposób, by możliwe było utrzymanie odpowiedniego poziomu zalewów w okresie wiosennym, podczas
przystępowania ptaków do lęgów oraz podjęcie działań mających na celu poprawę stanu zachowania gatunków poprzez działania zwiększające udatność lęgów, takie jak np. redukcja inwazyjnych drapieżników. Monitoring hydrologiczny prowadzony w Dolinie Górnej Narwi, obejmował swoim zakresem pomiary stanów wód powierzchniowych rz. Narew oraz jej dopływów (Narewka, Małynka, Orlanka, Rudnia, Dopływ spod Wojszek), jak również wyniki pomiarów stanów wód podziemnych w piezometrach zlokalizowanych w dolinie Narwi. Na podstawie uzyskanych informacji hydrologicznych dla wód powierzchniowych płynących i wód podziemnych (aluwialnych) w Dolinie Górnej Narwi w okresie 2017-2019 stwierdzono, że obszar ten wykazuje dużą dynamikę zjawisk hydrologicznych i podlega silnemu wpływowi zjawisk meteorologicznych. Wniosek o niezadowalającym stanie zachowania gatunków ptaków siewkowych, będący efektem monitoringu ornitologicznego, znalazł potwierdzenie w ocenie warunków hydrologicznych i dynamice zasobów wodnych w dolinie. Badania hydrologiczne potwierdziły, że liczebność gatunków ptaków siewkowych w Dolinie Górnej Narwi, może ulegać znacznym fluktuacjom w zależności od warunków hydrologicznych. Niestabilność warunków hydrologicznych tj.
ekstremalnie wysokie i długie zalewy w latach mokrych (2017), a z drugiej strony skrajnie suche okresy wiosenno-letnie (2018 i 2019) powodują w konsekwencji obniżenie liczebności populacji siewkowatych. W obliczu coraz częściej występujących susz atmosferycznych, oznacza to że przywrócenie dawnych praktyk użytkowania może być niewystarczające dla poprawy stanu zachowania siedlisk. Konieczna jest poprawa warunków hydrologicznych, poprzez dostosowanie zasad gospodarowania wodą np. na Zbiorniku Siemianówka w taki sposób, by możliwe było utrzymanie odpowiedniego poziomu zalewów w okresie wiosennym, podczas przystępowania ptaków do lęgów.

FOTO 13

Otrzymane dofinansowanie przeznaczyliśmy na:
realizację pozostałych zadań do których zalicza się:

  • zatrudnienie personelu obsługującego projekt (kierownik projektu, księgowa). Personel zatrudniony do obsługi projektu, dbał o jego realizację zgodnie z obowiązującymi wytycznymi oraz dbał o przestrzeganie zapisów umowy o dofinansowanie;
  • obsługa prawna projektu. Zatrudnieni prawnicy, wspierali personel projektu w procesie udzielania zamówień publicznych.
  • zakup komputera, wykorzystywany do realizacji i obsługi wszystkich zadań przewidzianych w projekcie
  • wydatki na zarządzanie projektem. Przede wszystkim były to wydatki związane z opłatą delegacji służbowych, opłatą czynszu, zakupem materiałów biurowych , prowadzeniem korespondencji, opłatą za usługi notarialne. Ponadto, opłacono udział pracownika w szkoleniu GIS.
  • nadzór inwestorski, w ramach którego inspektorzy nadzorów inwestorskich, sprawowali pieczę nad poprawnością realizacji remontów dróg oraz budowy: wodopojów, wiat i brodów.

kumak nizinny (bombina bombina)

Jaki efekt osiągnęliśmy i jakie wyciągnęliśmy wnioski?
Efekt: w następstwie realizacji projektu, na 350 ha łąk, utworzono odpowiednie siedliska lęgowe dla 7 gatunków ptaków wodno-błotnych (kropiatka, derkacz, dubelt, batalion, czajka, krwawodziób, rycyk). Ponadto, działania projektu nie wpłynęły na występującą na tym obszarze populację błotniaka stawowego. We wszystkich latach prowadzenia monitoringu ornitologicznego, stwierdzano, że na kwaterach wypasowych, ptaki siewkowe występowały w wyższych zagęszczeniach niż na pozostałym obszarze (odcinek Narew-Ploski). U nielicznego rycyka zagęszczenie na kwaterach było średnio 2-krotnie wyższe, u czajki średnio 4,2- krotnie, u krwawodzioba średnio 4,3 - krotnie wyższe. Wartości te, świadczą o korzystnym wpływie podjętych działań ochronnych – tj. wypasu, na odtworzenie siedlisk lęgowych ptaków siewkowych. W przypadku kropiatki nie zauważono istotnej zależności, natomiast derkacze prawdopodobnie unikały terenów powypasowych. Wniosek: Przede wszystkim kontynuować działania podjęte w projekcie i uzupełniać je o nowe, ponieważ działają one na korzyść ptaków i innych organizmów.

FOTO 15

PODZIĘKOWANIA!
Projektu nie udałoby się zrealizować, gdyby nie zaangażowanie wielu podmiotów i osób. Chcielibyśmy złożyć podziękowania:

  • pracownikom Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych za wsparcie merytoryczne podczas każdego etapu życia projektu,
  • Zarządowi PTOP za umożliwienie realizacji projektu,
  • pracownikom PTOP, przede wszystkim: Romkowi, Ewie, Karolinie, Dominice i Anecie za profesjonalizm w realizacji zadań służbowych i pasję,
  • pracownikom terenowym: Pani Kasi K., Panu Sławomirowi J. oraz Kamilowi N. za ich zaangażowanie w dbanie o dobrostanzwierząt i infrastrukturę,
  • wykonawcom za rzetelne i terminowe wykonanie usług,
  • Gminie Narew i Trześcianka za umożliwienie realizacji inwestycji położonych na gruntach stanowiących własność gmin,
  • wolontariuszom wspierającym nasze działania projektowe związane z końmi, za każdego wspólnie przeprowadzonego konia,
  • hodowcom koni i bydła za udostępnienie zwierząt do wypasu: Stacji Badawczej Instytutu Rozrodu Zwierząt i BadańŻywności Polskiej Akademii Nauk w Popielnie, Panu Krzysztofowi Ch., Panu Jackowi M. i Pani Agnieszce J., Panu Krzysztofowi G. oraz Panu Ludwikowi B.

FOTO 16

BEZ WASZEGO WSPARCIA, NIE OSIĄGNELIBYŚMY TAK WIELE!


Projekt pt. „Ochrona ptaków wodno-błotnych w Dolinie Górnej Narwi PLB200007” Nr POIS.02.04.00-00-0131/16 realizowany był od 28.03.2017 do 31.01.2021 r. i uzyskał dofinansowanie z Unii Europejskiej w ramach Funduszu Spójności Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020 Oś priorytetowa II Ochrona środowiska, w tym adaptacja do zmian klimatu Działanie 2.4 Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna typ projektu 2.4.1 Ochrona in-situ lub ex-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych podtyp projektu 2.4.1a Działania o charakterze dobrych praktyk, związane z ochroną zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych.

Gatunki objęte działaniami ochronnymi w projekcie:

1Tytuł projektu: „Realizacja Krajowego Planu Ochrony Kulika Wielkiego”

Finansowanie: środki własne, WFOŚiGW w Lublinie, WFOŚiGW w Białymstoku, darowizny

Termin realizacji: 01.04.2021 r. – 31.08.2021 r.

Partnerzy: Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian”

Cel: Zwiększenie sukcesu lęgowego kulika wielkiego i zapewnienie trwałości populacji objętych ochroną.

Obszar realizacji projektu: kluczowe ostoje, wymienione w Krajowym Planie Ochrony Kulika Wielkiego: Doliny Wkry i Mławki PLB140008, Doliny Omulwi i Płodownicy PLB140005, Ostoja Kurpiowska PL156 (ostoja IBA), Ostoja Biebrzańska PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Bagno Pulwy PLB140015, Dolina Dolnego Bugu PLB140001, Dolina Liwca PLB140002, kompleks łąk o nazwie „Żelizna” (woj. lubelskie).

Kulik wielki Numenius arquata występuje w krajobrazie otwartych kompleksów łąk i pastwisk użytkowanych rolniczo. Optymalnymi siedliskami dla tego gatunku są łąki występujące w dolinach rzecznych na 2Równinie Kurpiowskiej oraz w dolinach takich rzek jak: Noteć, Biebrza, Bug i innych o podobnym charakterze. Kluczowym warunkiem dla występowania kulika jest także istnienie zasobnych w pokarm żerowisk. W Polsce kulik wielki uznawany jest za gatunek bardzo nieliczny, lęgowy na niżu. Liczebność krajowej populacji kulika wielkiego zmniejszyła się z szacowanych w 2003 r. 650-700 par do około 200-300 par w 2013 r., co oznacza spadek o ponad 50% w przeciągu 10 lat. Obecne szacowania mówią o 120-250 parach kulików wielkich w Polsce. Główną przyczyną regresu populacji jest niski sukces lęgowy i zbyt niska produkcja młodych. Spowodowane jest to drapieżnictwem oraz zabiegami agrotechnicznymi prowadzonymi w sezonie lęgowym. Na lęgową populację negatywnie oddziałują także zmiany w środowisku, obejmujące utratę lub fragmentację siedlisk lęgowych w wyniku prac melioracyjnych, intensyfikacji rolnictwa, zaniechania użytkowania lub zalesień.

W ramach projektu wykonano następujące zadania:

CZYNNA OCHRONA LĘGÓW KULIKA WIELKIEGO

3Działania czynnej ochrony polegały na wyszukiwaniu i oznaczaniu przez specjalistów ornitologów gniazd kulika wielkiego, nawiązywaniu kontaktu z właścicielami łąk, na których gnieżdżą się pary ptaków, a następnie konsultowaniu z nimi możliwości przesunięcia terminów prowadzenia prac agrotechnicznych (wałowanie, nawożenie, podsiewanie, koszenie) w siedliskach gatunku lub ich przestrzennego ograniczenia w celu uniknięcia zniszczenia gniazd z lęgiem lub zabicia wodzonych przez rodziców nielotnych młodych. Obok największego zagrożenia, jakim jest koszenie łąk, znaczne niebezpieczeństwo dla lęgów kulika wielkiego na etapie ich wysiadywania stanowi drapieżnictwo lisa i ptaków krukowatych. Przed drapieżnikami naziemnymi zabezpieczano gniazda pastuchem elektrycznych w formie siatki o powierzchni ok 100 m kw. (kwadrat 10x10 m), podłączonych do elektryzatora. Pastuchy elektryczne są zupełnie bezpieczne dla piskląt. 4Dolne oczka nie przewodzą prądu i są na tyle duże, że umożliwiają swobodne przejście pisklętom na zewnątrz ogrodzenia. Po wykluciu piskląt, urządzenia były zabierane z łąk. W przypadku braku porozumienia z właścicielem terenu, niebezpiecznej lokalizacji gniazd (np. przy drodze) lub silnej presji drapieżników latających, pobierano jaja z gniazd. Jaja były pobierane przez specjalistów ornitologów oraz zastępowane drewnianymi atrapami jaj, a następnie transportowane z łąk w pojemnikach wypełnionych ziarnem zboża do najbliższych punktów inkubacji.

INKUBACJA JAJ KULIKA WIELKIEGO

56Prowadzono 6 punktów inkubacji. Inkubacja odbywała się w inkubatorze z ruchomymi tackami lub rolkami, gdzie są obracane i zachowana jest stała temperatura i wilgotność. Rozwój zarodków obserwowano owoskopem. Gdy dochodziło do klucia i słychać głosy piskląt, jaja przenoszone były niezwłocznie do macierzystego gniazda, skąd zabierane są atrapy jaj lub też (w przypadku występowania niekorzystnych warunków pogodowych) trafiały do klujnika. Wówczas do gniazd podkładane były już wyklute pisklęta. W przypadku porzucenia gniazda przez parę ptaków, np. w wyniku drapieżnictwa, stałego płoszenia, lub zaobserwowania na etapie klucia piskląt zagrażających ich życiu niekorzystnych czynników środowiskowych (np. niesprzyjających warunków pogodowych – nagłe ochłodzenie lub długotrwałe, silne opady deszczu, czy intensywnego koszenia łąk w siedliskach lęgowych) pisklęta obejmowano dalszą opieką w hodowli wolierowej.

SZTUCZNA HODOWLA PISKLĄT KULIKA WIELKIEGO

7Prowadzono 2 hodowle wolierowe. W specjalnie przygotowanych wolierach zabezpieczonych przed drapieżnikami pastuchem elektrycznym pisklęta były żywione specjalistyczną karmą (np. Lundi Micro) oraz bezkręgowcami. Pisklęta pozostawały w wolierze do momentu całkowitego wytworzenia lotek i osiągnięcia lotności. Młode ptaki zostały wypuszczone na wolność na łąkach zlokalizowanych w pobliżu istniejących stanowisk kulika wielkiego oraz w siedlisku odpowiadającym ich wymaganiom życiowym (żerowiska, miejsca noclegowe). 8Wypuszczano ptaki zaobrączkowane i dodatkowo oznakowane żółtymi znacznikami tzw. "flagami” z czarnym alfanumerycznym (3 znaki) kodem. Zastosowanie kolorowych znaczników zwiększy szanse odczytania indywidualnego kodu oraz identyfikację obserwowanych osobników. Dodatkowo 4 ptaki otrzymały loggery, dzięki czemu możemy śledzić ich wędrówkę na zimowiska.

Projekt PTOP stanowi kontynuację projektów 2 projektów ochrony kulika wielkiego, realizowanych przez Towarzystwo Przyrodnicze „BOCIAN”. Zadania pochodzą z Krajowego Planu Ochrony Kulika Wielkiego i stanowią przykład „dobrych praktyk” stosowanych wcześniej w innych projektach przyrodniczych, realizowanych w Polsce m.in. przez Partnera projektu TP Bocian oraz za granicą.

Zadanie wykonano dzięki współfinansowaniu:

thumb Logo WFOSIGW Lublin     thumb poziom

zjazd konik

 

Zapraszamy serdecznie wszystkich na XXXVI zjazd sympatyczek i sympatyków Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, który odbędzie się w formie webinarów w dniach 19-23 kwietnia 2021r.

Planujemy 5 prezentacji z wykorzystaniem platformy ZOOM. Spotkania będą się rozpoczynać o godzinie 18.00 i potrwają ok. 1,5h: prezentacja do 60 min. + pytania do prelegenta 30 min.

Zjazd rozpocznie w poniedziałek, 19 kwietnia dyrektor Sekretariatu PTOP, Edyta Kapowicz z prezentacją pn.: „Podsumowanie działalności PTOP w latach 2019-2020”

W kolejnych dniach wystąpią dla nas:

- Sebastian Menderski, PTOP: „Ochrona ptaków strefowych, czyli słów kilka o działaniach PTOP na Podlasiu, Warmii i Mazurach”

- Krzysztof Deoniziak Uniwersytet w Białymstoku: „Poliglotka w ekspansji”

- Tomasz Kłosowski: „Ptaki przez dziurkę od klucza”

- Mateusz Szymura: „Cztery pory roku w Puszczy Białowieskiej”

Link do wydarzenia online, (bez rejestracji, bez ściągania aplikacji, połączenie z komputera, laptopa lub smartfona):

https://us02web.zoom.us/j/84980490261?pwd=aCtkNHNROUxWakNWNjB2QXFiMExpQT09

Do zobaczenia online!

thumb ptop logoSzanowni Członkowie PTOP,

Zapraszamy do udziału w Zwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Członków, które odbędzie się w dniu 25 września 2021 roku o godz. 10.00 w budynku Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku, przy ul. Ciepłej 40, w sali 222, II piętro, budynek B. Zawiadomienie wraz z załącznikami zostało wysłane do członków Stowarzyszenia w formie wiadomości e-mail na adres poczty elektronicznej (prosimy o sprawdzenie folderu SPAM). Członkowie, którzy nie podali adresu poczty elektronicznej otrzymają listy polecone na adres zamieszkania. Treść zawiadomienia, porządek obrad, uchwałę Zarządu PTOP nr 06/18/2021 z dn. 12 sierpnia 2021 r. o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków oraz projekty uchwał przewidzianych do podjęcia przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie do pobrania poniżej.

pdfZaproszenie i program 2021.pdf

pdfUchwała Zarządu nr 06/18/2021.pdf

pdfProjekty uchwał Walne 25.09.2021.pdf

 

Uferschnepfen_TagungW dniach 25-26.09.13 przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, które są zaangażowane w realizację projekt LIFE+ „Ochrona orlika krzykliwego na wybranych obszarach Natura 2000”, wzięli udział w międzynarodowej konferencji w miejscowości Rees w zachodnich Niemczech. Spotkanie miało na celu podsumowanie wyników projektu LIFE+ „Limosa-habitat Hetter” (LIFE07 NAT/D/000232) realizowanego przez dwie niemieckie organizacje ornitologiczne: NABU Naturschutzstation Niederrhein e.V. i Naturschutzzentrum im Kreis Kleve e.V. Pierwszego dnia zaprezentowano działania podjęte w ww. projekcie, uzyskane wyniki oraz aktualne problemy związane z ochroną ptaków krajobrazu rolniczego terenów podmokłych. Następnego dnia w czasie wycieczki zapoznano się z realizowanymi działaniami na obszarze Natura 2000 „Unterer Niederrhein” – położonego w Nadrenii Północnej Westfalii, który jest jednym z najważniejszych lęgowisk rycyka w Niemczech. Gatunek ten należy w Europie do najbardziej zagrożonych ptaków zasiedlających podmokłe tereny użytkowane rolniczo. To właśnie ten typ krajobrazu Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków stara się odtworzyć w projekcie ochrony orlika krzykliwego, ponieważ obszary te stanowią jednocześnie najważniejsze miejsca żerowania tego ptaka szponiastego. Okazuje się, że wiele działań podjętych przez niemieckie organizacje jest tożsama z tymi realizowanymi w ramach „naszego” projektu (np. budowa zastawek, odtwarzanie łąk poprzez usunięcie drzew i krzewów itp.). Zdobyta w ten sposób wiedza pozwoli lepiej planować kompatybilne działania za zakresu ochrony czynnej uwzględniające potrzeby biologiczne i ekologiczne różnych gatunków zasiedlających zbliżone siedliska.

Adam Zbyryt

PTOP

rycykiW tym roku rozpoczęliśmy pierwszy etap projektu badawczego, realizowanego wspólnie z Uniwersytetem w Groningen z Holandii, mającego na celu rozpoznanie czynników kształtujących strategie migracyjne rycyków. Eksperyment ma odpowiedzieć na pytania w jak sposób młodociane osobniki podejmują decyzję o wędrówce i jaka jest w tym rola ptaków dorosłych (tj. informacja przekazywana genetycznie czy wdrukowywana). Wczoraj w tym celu na terenie Niecki Gródecko-Michałowskiej (Puszcza Knyszyńska) wypuściliśmy pierwszych 10 młodych rycyków pochodzących z Holandii. W celu śledzenia tras przemieszczania się tych ptaków, wszystkie zostały wyposażone w 5-gramowy solarne nadajniki GPS. Dzięki temu ich wędrówki będą śledzone przez co najmniej 3 lata. Dodatkowo każdy osobnik posiada swoistą kombinację kolorowych obrączek na nogach w celu identyfikacji poszczególnych osobników bez wykorzystania najnowszych technologii, ale również przy użyciu lornetki lub lunety. Rycyki z populacji zasiedlających Holandię wędrują przez Hiszpanię do Maroko i Senegalu, natomiast populacje ze wschodniej Europy poprzez Włochy i Bałkany do centralnej Afryki. Badania pokażą czy wypuszczone ptaki wybiorą trasę wędrówek populacji zachodnioeuropejskiej, czy też wyruszą na zimowiska z naszymi ptakami.

 rycyki4 rycyki3 rycyki5 rycyki6 rycyki7

Sekretariat PTOP

ul. Ciepła 17 15-471 Białystok tel./fax.: 85 664 22 55, 85 6754862 sekretariat@ptop.org.pl

Biuro Regionalne w Olsztynie

ul. Murzynowskiego 18, 10-684 Olsztyn, tel./fax.: 89 533 68 66 smenderski@ptop.org.pl

Gospodarstwo rolne PTOP

Żywkowo 7 11-220 Górowo Iławeckie tel./fax.: 89 761 82 07 zywkowo@ptop.org.pl