Obszar realizacji projektu

Strona główna Działania Ochrona Siedliska Torfowiska Warmii i Mazur Obszar realizacji projektu

Obszar realizacji projektu

1. Budwity (Zielony Mechacz)

Położenie. Gmina Małdyty. Obszar Natura 2000 Budwity PLH280010. Torfowisko wysokie położone na wododziale o powierzchni 330 ha, z czego 95,39 ha to rezerwat florystyczny "Zielony Mechacz". Pozostała część to głównie teren eksploatowany gdzie znajduje się kopalnia torfu. Na terenie kopalni brak roślinności. W rezerwacie dominuje bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum, który różnicuje się na dwa podzespoły. Tylko w części centralnej rezerwatu występuje postać typowa. Większość to postać podsuszona z wyraźnymi oznakami degradacji podłoża torfowego. W północno-zachodnich partiach rezerwatu na płytkich i zmineralizowanych torfach wykształcił się zwarty pas brzeziny bagiennej Betuletum pubescentis. W środkowej części rezerwatu zachowały się 2 niewielkie płaty typowego torfowiska wysokiego, które porasta mszar sosnowy Ledo-Sphagnetum magellanici oraz płat pła mszarnego Eriophoro angustifolii-Sphagnetum recurvi. Są to jedyne zbiorowiska o charakterze torfotwórczym na tym obszarze. Flora rezerwatu liczy 96 gatunków roślin naczyniowych i 58 gatunków mchów. Na uwagę zasługują: Rubus chamaemorus (jedna z największych populacji w Polsce), Carex limosa, Drosera rotundifolia, Scheuchzeria palustris, Empetrum nigrum, Lycopodium annotinum, Dicranodontium denudatum, Plagiothecium latebricola, Sphagnum fuscum.

Wciąż cenny obiekt przyrodniczy, głównie ze względu na dużą populację maliny moroszki. Sukcesywnie podlega jednak degradacji. W celu jego ochrony konieczny jest szereg działań związanych głównie z hydrologią tego terenu. Urządzenia blokujące odpływ wody zostaną wykonane do końca listopada 2013 r w ramach projektu POIS.05.01.00.00-215/09. Docelowo optymalnym rozwiązaniem byłoby zalanie wyrobiska po zakończeniu eksploatacji torfu w kopalni Budwity. W projekcie POIS.05.01.00.00-215/09 zaplanowano także wykonanie planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000.

2. Bieńkowo

Położenie: gmina Lelkowo. Obszar natura 2000 PLH Bieńkowo 280009. Torfowisko wysokie położone w obniżeniu terenowym otoczonym wzniesieniami morenowymi, z których spływ wód zasila torfowisko. Złoże torfu występuje na powierzchni 178 ha, a jego miąższość wynosi 2,7-5,4 m. Najważniejszymi zbiorowiskami leśnymi tego obiektu są: bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum, oles porzeczkowy Ribeso nigri-Alnetum i brzezina bagienna Betuletum pubescentis. W przeciwieństwie do boru i olsu gdzie warunki wilgotnościowe są zadowalające, brzezina bagienna porasta tereny przesuszone na zmurszałych torfach. Roślinność torfowiskowa zajmuje niewielki obszar (kilka hektarów) i ograniczona jest do śródleśnych enklaw, głównie w środkowej części torfowiska. Jest ona jednak zróżnicowana i tworzą ją zbiorowiska typowe dla torfowisk niskich, przejściowych i wysokich. Torfowiska typu niskiego zdominowane są przez trzcinowiska. Zajmują one około połowę areału torfowisk otwartych. Rzadziej można spotkać szuwary turzycy błotnej Caricetum acutiformis lub mozgi trzcinowatej Phalaridetum arundinaceae. Roślinność torfowisk wysokich występuje najczęściej w kompleksie z torfowiskami przejściowymi lub rzadziej na niewielkich, otwartych powierzchniach wśród boru bagiennego. W miejscach tych wykształcają się dwa zespoły roślinne - mszar wełniankowy Eriophoro vaginati-Sphagnetum recurvi i mszar kępkowo dolinkowy Sphagnetum magellanici. Powierzchnia jaką zajmuje roślinność torfowisk przejściowych jest niewielka lecz przedstawia duże zróżnicowanie zbiorowisk roślinnych. Na obrzeżach istniejącego jeszcze jeziorka dominuje zespół turzycy bagiennej Caricetum limosae. Na bardziej utrwalonym podłożu rozwija się zespół turzycy dzióbkowatej Sphagno-Caricetum rostratae, rzadziej pło mszarne Eriophoro angustifolii-Sphagnetum recurvi. W miejscach o silniejszych wpływach minerotroficznych wykształca się zbiorowisko bobrka trójlistnego Menyanthes trifoliata. Zbiorowiska łąkowe występują w brzeżnych partiach torfowiska. Po wschodniej stronie przeważają łąki wilgotne ze związku Calthion. Są to bogate florystycznie fitocenozy, miejscami o charakterze półnaturalnym, jak obecne tu łąki ostrożeniowo - rdestowe Cirsio-Polygonetum. Niestety w ostatnich latach łąki te ubożeją co związane jest z zaniechaniem ich użytkowania. Zupełnie odmienny charakter mają zbiorowiska łąkowe po zachodniej, północnej i południowej stronie torfowiska. Są to mało interesujące, ubogie florystycznie fitocenozy łąk zmiennowilgotnych, które wykształcają się na silnie przesuszonych murszach. Z powodu zaniechania ich użytkowania duża część przekształciła się w ziołorośla z dominacją takich nitrofilnych gatunków jak trybula leśna Anthriscus sylvestris czy pokrzywa zwyczajna Urtica dioica. Różnorodność siedlisk i porastających je fitocenoz torfowiska decydują o stosunkowo dużym bogactwie tutejszej flory. Szacuje się, że liczba gatunków roślin naczyniowych jest nie mniejsza niż 300, a mszaków może zbliżać się do 100. Mimo licznych rowów melioracyjnych torfowisko, a w szczególności jego część centralna, zachowało wysokie walory przyrodnicze. Na ochronę zasługują również istniejące jeszcze bogate florystycznie łąki wilgotne, które wymagają przywrócenia koszenia lub wypasu. Najważniejszym zadaniem jest jednak wykonanie piętrzeń w celu przywrócenia odpowiednich warunków wodnych na torfowisku. Ze względu na duże złoże torfu obiekt ten jest potencjalnie zagrożony eksploatacją. Próby otrzymania pozwolenia na pozyskiwanie torfu na skalę przemysłową były już podejmowane. W projekcie POIS.05.01.00.00-215/09 zaplanowano wykonanie planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000.

3. Gązwa

Położenie: gmina Mrągowo. Obszar Natura 2000 Gązwa PLH280011. Torfowisko którego najważniejsza część stanowi rezerwat przyrody "Gązwa" o powierzchni 204,76 ha. Na terenie torfowiska występuje kilkanaście, niewielkich, mineralnych wysp. Na północny wschód od torfowiska znajduje się gytiowisko, które powstało w wyniku osuszenia w XIX wieku płytkiego jeziora z grubą warstwą pojeziornych osadów organicznych. Gytiowisko to było przez długi czas użytkowane jako łąki i pastwiska. Obecnie teren ten uległ zabagnieniu i w większości stanowi nieużytek na którym dominuje roślinność szuwarowa. Roślinność torfowiska posiada układ koncentryczny. Jego obrzeża porasta bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum, który w sąsiedztwie rowów melioracyjnych przyjmuje postać zniekształconą będącą efektem zbyt silnego przesuszenia podłoża. Centralną część torfowiska porasta roślinność wysokotorfowiskowa. Dominującym jej składnikiem jest mszar sosnowy Ledo-Sphagnetum. W ostatnich latach w zbiorowisku tym obserwuje się inwazję sosny, która dynamicznie wkracza na ten teren tworząc zwarte drągowiny. Otwarte fragmenty torfowiskowe należą na tym terenie do rzadkości i są to jedynie niewielkie enklawy. Przyczyną procesu zarastania torfowiska jest zaburzenie warunków wodnych. Większość mineralnych wysp porasta bór mieszany Querco roboris-Pinetum, rzadziej bór świeży Peucedano-Pinetum i grąd subkontynentalny Tilio-Carpinetum. Zbiorowiska leśne, które występują na mineralnych wyspach są dość silnie przekształcone w wyniku prowadzonej na nich gospodarki leśnej. Tereny leśne, które znajdują się poza rezerwatem to głównie bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum. Na terenach silnie drenowanych przez rowy melioracyjne występują też sztucznie nasadzone świerczyny i brzeziny. Na obszarze gytiowiska dominują szuwary wielkoturzycowe ze związku Magnocaricion. W licznych rowach melioracyjnych rozwija się roślinność wodna oraz szuwarowa ze związku Phragmition. Zaprzestanie koszenia tych terenów sprzyja ekspansji wierzb, które tworzą coraz bardziej zwarte płaty łozowisk Salicetum pentandro-cinereae. Na terenie rezerwatu "Gązwa" występuje 269 gatunków roślin. Wśród nich znajduje się: 13 wątrobowców, 61 mchów, 10 paprotników i 185 roślin kwiatowych. Na uwagę zasługują takie gatunki jak: Dicranum spurium, Dicranum affine, Sphagnum balticum, Sphagnum fuscum, Daphne mezereum, Drosera rotundifolia, Empetrum nigrum. Mimo zaburzenia warunków wodnych i silnej inwazji sosny jest to nadal jeden z najcenniejszych tego typu obiektów w skali kraju. Szczególnym walorem tego torfowiska jest jego wielkość i zachowany na dużej jego części proces torfotwórczy. Do osobliwości tego obiektu należy zaliczyć również masowe występowanie bażyny czarnej Empetrum nigrum oraz dość liczne jeszcze 2 wymierające w Polsce gatunki mchów Dicranum affine oraz Sphagnum fuscum. W celu zachowania torfowiska konieczne jest zablokowanie rowów odwadniających. W projekcie POIS.05.01.00.00-215/09 zaplanowano wykonanie planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000 oraz wykonanie urządzeń małej retencji.

4. Jonkowo-Warkały

Położenie: gmina Jonkowo. Torfowisko położone na wododziale rzek Łyny i Pasłęki. Wody z zachodniej części obiektu odprowadzane są przez tzw. Kanał Trojański do rzeki Giławki, która wpada do Pasłęki. Zachodnia część torfowiska odwadniana jest systemem rowów melioracyjnych, które łączą się w 1 ciek uchodzący na wysokości miejscowości Żurawno do Łyny. Obecnie jest to bardzo zróżnicowany kompleks bagiennych lasów i zarośli wśród których występują potorfia i małe fragmenty torfowisk przejściowych. Na obrzeżach dominują łąki. W południowej części obiektu zachował się duży, zwarty i nadal otwarty płat torfowiska o charakterze trzęsawiska. W przeszłości torfowisko to było ostoją licznej grupy bardzo rzadkich, reliktowych roślin torfowiskowych. Niestety większość tych stanowisk zaniknęła. Główną przyczyną było odwadnianie torfowiska przez system rowów melioracyjnych, które nadal są czynne. W chwili obecnej dodatkowym zagrożeniem dla torfowiska jest powstanie na jego południowym obrzeżu dużej fermy drobiu oraz stawów rybnych. Roślinność torfowiska tworzy skomplikowana mozaika zbiorowisk leśnych, zaroślowych, łąkowych, torfowiskowych, szuwarowych i wodnych. Najważniejszymi zbiorowiskami leśnymi są: bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum oraz oles porzeczkowy Ribeso nigri-Alnetum. Na większości powierzchni olsowych występują jednak drzewostany młode tworzące stadia inicjalne tego zbiorowiska. Dominującymi zbiorowiskami zaroślowymi są: łozowiska wierzby szarej Salicetum pentandro-cinereae oraz młode brzeziny, które często przeplatają się z roślinnością torfowisk przejściowych Caricetum lasiocarpae, Sphagno-Caricetum rostratae, Caricetum limosae. Bardzo różnorodna jest także roślinność otwartego torfowiska. Tworzą je takie zespoły roślinne jak: Thelypteridi-Phragmitetum, Typhetum latifoliae, Caricetum paniculatae, Caricetum lasiocarpae, Caricetum acutiformis. Roślinność łąkową tworzą głównie zbiorowiska ze związku Calthion. Większa ich część jest już opuszczona i zatraca swój charakter. W części płd.-wsch. obiektu jeszcze duże połacie tych łąk są jednak wykaszane. Z długiej listy rzadkich reliktów torfowiskowych, które były wcześniej podawane z tego torfowiska nie potwierdzono występowania większości najcenniejszych roślin. Z gatunków zasługujących na uwagę zachowały się jeszcze na tym obiekcie: Tomenthypnum nitens, Brachythecium mildeanum, Helodium blandowii, Sphagnum fuscum, Carex chordorrhiza, Carex dioica, Carex limosa, Dactylorhiza incarnata, Drosera rotundifolia, Dryopteris cristata, Epipactis palustris. Pomimo silnego pogorszenia się warunków siedliskowych na tym torfowisku, którego przejawem jest wymarcie wielu bardzo rzadkich gatunków roślin, jest to nadal cenny obiekt przyrodniczy, zasługujący na ochronę. W celu powstrzymania dalszej degradacji torfowiska konieczne jest objęcie go ochroną i zablokowanie odpływu wód. Postulat ten mimo, że merytorycznie uzasadniony, może nastręczyć w praktyce jednak wiele trudności związanych przede wszystkim z własnością gruntów i przeprowadzonymi w sąsiedztwie torfowiska inwestycjami. W projekcie POIS.05.01.00.00-215/09 zaplanowano wykonanie planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000.

5. Sołtysek

Położenie: gmina Pasym. Torfowisko objęte ochroną w formie rezerwatu oraz leży w granicach obszaru Natura 2000 PLH280052 Ostoja Napiwodzko-Ramucka. Torfowisko pojeziorne, którego najważniejsza część jest uznana za rezerwat przyrody o powierzchni 9,87 ha. Ponad połowę powierzchni rezerwatu zajmuje bezleśne torfowisko o zróżnicowanej roślinności. Pozostały obszar to głównie bory bagienne. W zachodniej części torfowiska istnieje wiele starych, w większości zarośniętych rowów. Jeden z nich, w płd.-zach. części torfowiska, który przebiega przez grunty prywatne jest nadal czynny i niekorzystnie wpływa na całe torfowisko. Najważniejszym zbiorowiskiem leśnym na torfowisku jest bór bagienny Vaccinio uliginosi-Pinetum. Jedynie płytsze torfy, które znajdują się na obrzeżach torfowiska porasta brzezina bagienna Betuletum pubescentis. Roślinność na otwartej części torfowiska jest bardzo zróżnicowana. Największe powierzchnie zajmuje Thelypteridi-Phragmitetum oraz Caricetum lasiocarpae. Można tu spotkać również dobrze wykształcone płaty Caricetum diandrae, Caricetum limosae, Caricetum elatae, Caricetum rostratae. Roślinność typową dla torfowisk wysokich tworzą jedynie niewielkie płaty w zachodniej części rezerwatu i mają charakter zbiorowiska inicjalnego. Między zbiorowiskami leśnymi, a torfowiskowymi występuje wąski ale stosunkowo zwarty pas łozowisk Salicetum pentandro-cinereae. Większe powierzchnie łozowisk występują poza rezerwatem, gdzie opanowały opuszczone łąki. Przeprowadzone w 1995 r. badania wykazały obecność 110 gatunków roślin naczyniowych oraz 63 mszaki. Najważniejsze z nich to: Chamaedaphne calyculata, Betula humilis, Carex chordorrhiza, Liparis loeselii, Drosera anglica, Drosera rotundifolia, Epipactis palustris, Carex limosa, Dryopteris cristata, Dactylorhiza incarnata, Dactylorhiza maculata, Lycopodium annotinum, Cinclidium stygium, Tomenthypnum nitens, Helodium blandowii, Drepanocladus vernicosus. Mimo niewielkiego obszaru i zmian jakie zaszły na torfowisku jest to nadal pod względem florystycznym jeden z najcenniejszych obiektów tego typu w województwie warmińsko-mazurskim. W projekcie POIS.05.01.00.00-215/09 zaplanowano wykonanie urządzeń małej retencji hamujących odpływ wody.

6. Torfowisko w Puszczy Piskiej

Położenie: gmina Świętajno. Teren położony w granicach obszaru Natura 2000 PLH280048 Ostoja Piska oraz PLB280008 Puszcza Piska Nieruchomość stanowi enklawę wśród lasów Skarbu Państwa. Od południowego wschodu graniczy z Kanałem Powałczyńskim, od północy z jeziorem Krawno, a pozostałej części z lasami Nadleśnictwa Strzałowo. Skład gatunkowy drzewostanu to olcha, świerk i sosna w wieku 50-100 lat na siedlisku lasu mieszanego bagiennego i boru bagiennego. Mozaika świerczyny borealnej, torfowiska wysokiego przejściowego i niskiego. Na granicy z jeziorem Krawno wytworzyło się turzycowe pło, ze stanowiskami kruszczyka błotnego Epipactis palustris. Przy północnej granicy działki występuje trześlica modra Molinia caerulea. Gatunków roślin chronionych: kruszczyk błotny Epipactis palustris, wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum, widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum, bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata. Nieruchomość zakupiona w projekcie pt. "Kompleksowa ochrona torfowisk wysokich na terenie województwa warmińsko-mazurskiego" nr POIS 05.01.00-00-215/09 jako zabezpieczenie przed zrębem zupełnym, który planował poprzedni właściciel.

Uwaga, otwiera nowe okno.